Quercus ilex (steeneik) is een echte mediterrane boom die van nature voorkomt in Zuid - Europa, van Albanië, Griekenland, Italië, Zuid-Frankrijk tot Spanje en Turkije. Deze eik verdraagt zon en schaduw en groeit zowel in dichte, structuurrijke bossen als in open bosweides. Van kust tot 1800 meter hoogte. Typische soorten die ook in deze bossen groeien, zijn Arbutus unedo en Pistacia terebinthus. De steeneik groeit van nature als laagvertakte hoogstam maar wordt al eeuwenlang als hakhout beheerd, waardoor grote, grillige meerstammen ontstaan. In gebied van herkomst kan de boom wel 25 tot 30 meter hoog en vijftien tot twintig meter breed worden, door de sterk uitbuigende takken die een ronde dichte kroon vormen. In koudere omstandigheden blijft de hoogte en breedte beperkt.
Deze wintergroene eik is een sclerofylle plant: hij heeft leerachtige, harde, glanzend donkergroene bladeren met een behaarde onderkant, zodat de boom opgewassen is tegen extreme droogte door verdamping te verminderen. Bijzonder is ook dat de steeneik in tijden van droogte zijn vegetatieve ontwikkelingen kan stilzetten, om deze later weer te activeren. Aan het begin van de zomer laat Quercus ilex zijn oude blad vallen. Het loof is scherp, hulstachtig getand. De eikels zijn vrij klein en het napje komt tot halverwege. In milde klimaten bloeit de steeneik in mei zeer rijk, met bleek goudgele katjes die mooi contrasteren met het donkere blad. De jonge twijgen zijn geelviltig behaard, de oudere bast kleurt bruinzwart en is glad tot op latere leeftijd licht gegroefd.
Quercus ilex kan tot -24 graden Celsius weerstaan voor korte perioden. De boom kan goed tegen (zee)wind, maar staat wel het liefst beschut en profiteert van mildere zeeklimaten. Hij groeit op diverse grondsoorten en pH’s, zolang de bodem goed doorlatend en niet te voedselrijk is. De soort verdraagt verharding, strooizout en luchtvervuiling en kan dus prima in steden worden toegepast, op locaties waar de eikels geen hinder veroorzaken. Boombakken, tuinen en parken zijn geschikte groeiplaatsen voor deze prachtige, wintergroene schaduwboom.
