Alnus glutinosa (zwarte els, gewone els) is een inheemse pioniersoort in vrijwel geheel Europa, maar komt ook voor in delen van West-Azië en Noord-Afrika. Hij groeit van nature vooral in vochtige tot natte gebieden zoals rivieroevers, moerassen en ooibossen, samen met onder andere Betula pubescens, Salix cinerea en Sorbus aucuparia. Je kunt de boom ook onder drogere omstandigheden tegenkomen. De zwarte els groeit snel en bereikt meestal een hoogte van tien tot twintig meter, hoewel hij onder gunstige omstandigheden kan uitgroeien tot veertig meter hoog. De breedte van de kroon varieert doorgaans tussen de zes en twaalf meter, met een breed piramidale tot eivormige, halfopen kroonvorm die zich met de jaren breder ontwikkelt.
Het omgekeerd eironde blad heeft een grof gezaagde rand en is donkergroen. Het loof en de knoppen voelen vaak wat kleverig aan, wat ook de soortnaam glutinosa verklaart. Omstreeks februari tot in maart, al vóór de uitloop van het blad, verschijnen de katjes, mannelijke en vrouwelijke bloemen. De langwerpige mannelijke katjes zijn geelachtig en hangen, de vrouwelijke zijn paars, kleiner en rechtopstaand. Na de bloei ontstaan de karakteristieke elzenproppen - harde, houtige vruchtbolletjes - die vaak tot diep in de winter aan de boom blijven en later de kleine, gevleugelde zaden afgeven die door wind en water worden verspreid. De violetgrijze schors van jonge bomen is glad, bij oudere exemplaren ontwikkelt deze zich meer naar donkergrijs en gegroefd.
Als pioniersoort groeit de zwarte els het best in de volle zon tot lichte schaduw en hij verdraagt een breed scala aan bodemtypen: van zand tot leem of klei, mits het voldoende vochtig is. Zelfs permanent natte, zuurstofarme bodems worden goed verdragen. Door een symbiose met stikstofbindende bacteriën (Frankia alni) kan hij stikstof uit de lucht vastleggen, wat de bodem verrijkt en andere planten helpt groeien. Alnus glutinosa is een functionele landschapsboom voor bodemverbetering en erosiebestrijding zoals waterkantversterking, oever- en bosrandbeplanting, maar ook zeker geschikt als sierboom voor parken en lanen.
