• Overmatige watergift, een introductie
• Symptomen overbewatering
• Zorg voor een optimale groeiplaats
• Omgaan met natte locaties
• Het kiezen van de juiste boomsoort

Weersextremen maken boomaanplant steeds intensiever. Na droge jaren volgden extreem natte jaren, waarbij hoge grondwaterstanden zelfs op zandgronden voor wateroverlast zorgen. Overbewatering ontstaan door neerslag niet alleen door regen, maar soms ook door te veel gietwater leidt tot wortelrot, zuurstofgebrek en verminderde stabiliteit. Zonder zuurstof in de bodem wordt wortelgroei belemmerd en nemen ziekten toe. Een goede drainage, afgestemd op bodemtype en klimaat, is cruciaal voor gezonde bomen. Evenwicht tussen vocht, zuurstof, licht, voeding en bodemleven is essentieel. Overmatige watergift tast niet alleen jonge aanplant aan, maar ook gevestigde bomen kunnen ernstige schade oplopen. We helpen je graag opweg om de symptomen van overbewatering makkelijk te herkennen.

Het eerste symptoom van te veel water is verkleuring in het blad, dat dof wordt. De vervolgverschijnselen lijken allemaal sterk op verdroging, simpelweg omdat bij wortelrot de boom geen vocht meer op kan nemen en dus in feite verdroogt. Bij droogte zien we de schade vanaf boven in de buitenste kroondelen naar binnen keren, bij een te natte situatie is dit precies andersom. Daar verspreidt de schade zich vanuit het hart van de kroon naar buiten toe en zijn vaak de toppen van de takken nog fris groen.

Bladverliezende bomen op een te natte standplaats vertonen vaak de volgende symptomen:

• Verwelkte bladeren: ondanks voldoende vocht kunnen de bladeren toch slap gaan hangen. De oorzaak hiervan is een zuurstoftekort bij de wortels en mogelijk zelfs wortelrot, waardoor vochtopname onmogelijk is geworden. Dit leidt tot verwelking van de bladeren.
• Bladverkleuring: de boom vertoont bruine bladrand en vergeling. Overbewatering kan leiden tot voedseltekort, voornamelijk doordat essentiële voedingstoffen van de wortels wegspoelen.
• Vroegtijdig bladval en verdorring: een belangrijk kenmerk van verdroging is afsterven van de jonge scheuten, inclusief bladeren. Dit kan echter ook een kenmerk zijn van te veel water. Zowel bij over- als onderbewatering zijn dit tekenen van een stressreactie van de boom.
• Wortelrot: aan vrijwel alle symptomen ligt een slechte conditie van de wortelzone ten grondslag, met wortelrot tot gevolg. Door voorzichtig de grond rond de wortels weg te graven, komen deze bloot te liggen; zwarte wortels zijn een teken dat ze zijn aangetast door wortelrot. Vaak zijn er ook schimmels (honingzwam) te zien die een negatieve invloed op de wortels hebben en goed gedijen onder de zuurstofarme omstandigheden. Wortelrot is ook herkenbaar als een muffe geur, met soms de kenmerkende stank van rotte eieren.
• Overige ziekten: ook ziekten als phytoptera en verticilium komen veelvuldig voor bij een te grote watergift. De eerste is een waterschimmel en voorloper van wortelrot. De tweede een verwelkingsziekte blokkeert de houtvaten en veroorzaakt verwelking.

Op veel plekken waar bomen het in dit natte jaar niet overleven komt dit door de groeiplaatsomstandigheden. Dit kan zijn doordat er toch in natte omstandigheden is gewerkt waardoor de bodemstructuur verpest is. Het kan ook zijn dat de boom te diep geplant is ten opzichte van het maaiveld en/of het grondwater. Door de compleet natte groeiplaats en het gebrek aan zuurstof wortelt de boom niet uit zijn kluit en maakt te weinig of geen haarwortels aan, welke cruciaal zijn voor de opname van vocht en voeding. Ook kan een kluit bestaande uit een andere grondsamenstelling dan de omliggende bodem verdrogen doordat deze geen water opneemt. Natte locaties zijn vaak heel lokaal en het vochtpercentage van de kluit moet daarom altijd los gezien worden van de omliggende grond.

De meest eenvoudige manier om rekening te houden met natte omstandigheden is door de bomen aan te planten op een terpje: zorg dat de onderkant van de kluit altijd boven het hoogste grondwaterpeil geplant wordt. Hierdoor loopt het water altijd van de kluit af en krijgen de wortels altijd voldoende zuurstof bij een hoge grondwaterstand.