CTP Cityhub, Amsterdam

Hoog boven het havengebied van Amsterdam ligt een onverwachte groene plek. Op het dak van de Amsterdam Logistics Cityhub is een uitgestrekte daktuin gerealiseerd waar logistiek, duurzaamheid en welzijn samenkomen. In een omgeving die wordt gedomineerd door infrastructuur en distributie, vormt de tuin een nieuwe laag in het gebouw, een plek waar medewerkers letterlijk het groen in stappen. Het project laat zien hoe zelfs op een intensief gebruikt logistiek complex ruimte kan ontstaan voor natuur, ontmoeting en ontspanning.

Visie en ambitie
De daktuin is aangelegd vanuit de ambitie van ontwikkelaar CTP om de eerste Nederlandse vestiging een duurzame en herkenbare uitstraling te geven. Dit gebouw functioneert als lokaal distributiepunt voor stadslogistiek. Grote vrachtwagens leveren goederen aan, waarna kleinere, volledig elektrische voertuigen, de stad in rijden. Duizenden zonnepanelen op het dak vangen een groot deel van de stroomvraag op.

Het logistieke complex is een dubbellaags gebouw met intensief ruimtegebruik. Het dak was oorspronkelijk volledig ingericht voor technische installaties en zonnepanelen en was niet ontworpen voor de aanleg van een daktuin. Tegelijkertijd vroegen de kantoren om een kwalitatieve buitenruimte die direct toegankelijk is voor medewerkers. Naast een technische laag ontstond de wens om een plek te creëren waar werken en welzijn samenkomen. Niet alleen logistiek en efficiëntie, maar ook verblijfskwaliteit en gezondheid moesten een rol krijgen in het gebouw.

Situatie en uitdaging
De ligging in het open havengebied bracht uitdagingen met zich mee. Op 25 meter hoogte is sprake van harde wind, sterke zoninstraling en reflectie van de glazen gevel en zonnepanelen, die over de volledige lengte van het gebouw spannen. De combinatie van hoogte, windbelasting, reflectie, beperkte substraatdiepte en hitte maakten ontwerp en realisatie complex. Ook de uitvoering vergde een bijzondere aanpak: alle bomen moesten omhoog worden getakeld en vervolgens over de volledige lengte van 400 meter van het dak worden getransporteerd volgens een vastgesteld schema om te zorgen dat het binnen de gewichtsbeperkingen van het dak bleef.

Een daktuin op deze schaal vraagt om een doordachte technische uitwerking vanwege de gewichtsbeperking en de enorme windbelasting. De bodemopbouw en waterhuishouding zijn zo ontworpen dat water wordt opgevangen en hergebruikt voor irrigatie. Dit beperkt het gebruik van leidingwater en maakt de tuin toekomstbestendig. Het gebruikte substraat biedt voldoende vocht buffering, terwijl het gewicht beheersbaar blijft binnen de constructieve mogelijkheden van het dak. Biodiversiteit speelt eveneens een belangrijke rol. De wens van de opdrachtgever was om de daktuin voor zowel mens als dier aantrekkelijk te maken.

Gericht op betrokkenheid en beleving
In een omgeving die wordt gekenmerkt door verharding en bedrijvigheid vormt de daktuin een opvallend contrast. De tuin is uitsluitend toegankelijk voor de gebruikers van het pand, zij stappen letterlijk het groen in.

Het ontwerp is volledig gericht op veelzijdig gebruik en beleving. Werknemers kunnen er tijdens hun pauze wandelen, samen lunchen of informeel overleggen. Daarnaast is er een pannaveld en ruimte voor sportactiviteiten zoals bootcamp. De langgerekte vorm van het dak maakt de aanleg van een afwisselende route met verschillende sferen mogelijk. Open zones met uitzicht wisselen elkaar af met meer beschutte plekken tussen de beplanting.

Betrokkenheid is een belangrijk thema. De tuin is ingericht als eetbare omgeving met fruitbomen en struiken zoals appels, kiwi’s en druiven en met kruiden zoals munt en basilicum. Door te zien, ruiken en proeven beleven werknemers de tuin actief en volgen zij de seizoenen van dichtbij.

Beplanting en boomkeuze
De beplanting is afgestemd op de specifieke omstandigheden van een daktuin op hoogte. Er is gekozen voor sterke, klimaatbestendige soorten met een duidelijke seizoensbeleving. Meerstammige Parrotia persica (ijzerhout) zorgt voor structuur en gelaagdheid. De keuze op meerstammige bomen is gevallen om de windkracht optimaal te verdelen. Pinus mugo subsp. uncinata is toegepast vanwege de compacte groei en hoge windbestendigheid en creëert met lage vertakkingen een speels en vol beeld langs de lengte van de tuin. Op plekken met de meeste zonreflectie is Quercus ilex (steeneik) toegepast, een van oorsprong mediterraan soort die goed bestand is tegen hitte, droogte en wind. Bovendien zorgt deze wintergroene soort ervoor dat de tuin ook in de winter aantrekkelijk blijft.

Beplanting met vruchten en zaden en ondiepe waterschalen maken de tuin aantrekkelijk voor vogels en insecten. Zo draagt het project bij aan natuurontwikkeling op een plek waar groen niet vanzelfsprekend is. Fruitbomen en kruiden versterken daarnaast niet alleen de biodiversiteit, maar ook de gebruikswaarde en zintuiglijke beleving.

Tijdens het proces groeide de ambitie om meer en grotere bomen toe te passen. De 94 bomen op het dak variëren in hoogte van circa 2,5 tot 5 meter, wat bijzonder is voor een daktuin met deze complexe uitdagingen. Hierdoor kreeg de tuin direct bij oplevering een sterker groen karakter en een duidelijke eigen identiteit.

Samenwerking en realisatie
De daktuin is het resultaat van intensieve samenwerking tussen opdrachtgever, ontwerpers, constructeur, aannemer en kweker. Zo maakte Baljon landschapsarchitecten het ontwerp, De Enk Groen & Golf verzorgde de uitvoering van het project en Boomkwekerij Ebben adviseerde over soortkeuze, maatvoering en toepassing van de bomen. Daarbij was het niet alleen belangrijk dat de gekozen beplanting bestand is tegen de specifieke omstandigheden van een daktuin, zoals wind, zon en beperkte substraatdiepte, maar ook dat het esthetisch goed bij elkaar past. Door bewust te kiezen voor soorten met verschillende vormen, structuren en seizoenskenmerken ontstaat een samenhangend beeld en blijft de tuin het gehele jaar door aantrekkelijk.

Door in teamverband te werken en kennis te bundelen, konden ontwerp en techniek continu op elkaar worden afgestemd en werden uitdagingen tijdig opgelost. De betrokkenheid en vakmanschap van alle partijen wordt gezien als een belangrijke succesfactor.

Resultaat en toekomstwaarde
Met de aanleg van de daktuin is een intensief gebruikt logistiek gebouw verrijkt met een groene verblijfsruimte die bijdraagt aan een aangename werkomgeving en het biedt schaduw tijdens de pauzemomenten. De bomen spelen daarbij een belangrijke rol: zij geven de tuin volume, zorgen voor beschutting en maken het landschap op het dak herkenbaar en karaktervol. Tegelijkertijd versterkt de tuin de uitstraling van het gebouw en voegt zij biodiversiteit toe aan een omgeving waar groen niet vanzelfsprekend is.

Het project bewijst dat zelfs onder complexe omstandigheden een volwaardig landschap kan ontstaan. Dankzij een gezamenlijke ambitie en nauwe samenwerking is een 400 meter lang dak getransformeerd tot een groene route waar natuur, werk en welzijn samenkomen.